Giải Pháp Cho Các Vấn Đề Môi Trường Từ Phật Giáo

0
2470

Khoa học công nghệ đã tạo ra những bước tiến tuyệt vời trong lịch sử nhân loại. Vô số các phát minh khoa học và công nghệ được áp dụng để sản xuất hàng tiêu dùng và kiểm soát các hoạt động đời sống hằng ngày đã giúp con người thực hiện cuộc sống như mơ của mình. Sự phát triển và những phát minh vĩ đại trong các lĩnh vực điện tử, công nghệ thông tin, giao thông vận tải và công nghiệp giải trí đã giúp thay đổi thế giới và làm thế giới “bị phát triển” từng ngày.

Tuy nhiên, tất cả những thành tựu công nghệ này cũng đem đến rất nhiều khía cạnh tiêu cực – những vấn đề đã trở nên cực kì nghiêm trọng tác động vào sự chú ý của chúng ta ngay tức khắc. Một trong những vấn đề đáng quan ngại nhất chính là ô nhiễm môi trường – hiện tượng không chỉ đang đe dọa những ích lợi đạt được từ sự phát triển công nghệ mà còn ảnh hưởng đến điều kiện sống của hàng triệu người trên thế giới. Và ô nhiễm môi trường hiện đang trở thành một vấn đề cần được quan tâm toàn cầu.

Kỷ nguyên con người siêu việt

Ngày nay, chúng ta đang bàn về sự nóng lên toàn cầu, sự suy giảm của tầng ozone, nạn phá rừng, giảm đa dạng sinh học, sa mạc hóa, mưa acid và ô nhiễm nước biển. Những vấn đề này đã trở thành cuộc khủng hoảng lớn nhất trên thế giới vì nó có khả năng phá hủy các cơ sở sinh sống của nhân loại trong một tương lai gần.

Sự phát triển của vận tải hàng hải quốc tế về dầu khí dẫn đến những sự cố tràn dầu lớn nhấn chìm các bãi biển trong hôi thối và giết hại các sinh vật biển và chim biển. Các dòng sông và bến cảng đang trở nên ô nhiễm vì rác thải công nghiệp và nước thải đô thị. Không khí ở các thành phố lớn đang trở nên mù mịt bởi khói bụi – nó rõ ràng đến mức người ta có thể nhìn thấy và cảm nhận được.

Xói mòn đất ngày càng tăng càng góp phần gây ra ô nhiễm nguồn nước. Các ngọn núi bị đào bới và chất thải đổ xuống các thung lũng. Những khu rừng đang bị chặt phá và những ngọn đồi trọc xuất hiện ngày càng nhiều. Tất cả những điều này đều có thể nhận thấy rõ được thông qua các giác quan. Và chúng đang xuất hiện trên một quy mô chưa từng có.

Chúng ta sống trong những gì mà các nhà địa chất học gọi là “Kỷ nguyên con người siêu việt”, một thời kì bắt đầu từ cuộc cách mạng công nghiệp khi mà các hoạt động của con người đã dần dần làm xói mòn môi trường sinh thái thiết yếu để duy trì sự sống của con người và hàng ngàn loại sinh vật khác. Các nhà khoa học, tâm lý học và các nhà môi trường đang cố gắng để hiểu được những năng lực tâm lý tạo ra một điểm mù tập thể về cách mà những thói quen hằng ngày của chúng ta gây ra sự hủy diệt này.

Câu trả lời

Họ không cần phải tìm ở đâu xa. Phật giáo có câu trả lời cuối cùng cho vấn đề này. Đức Phật đã dạy rằng, cuộc sống là một chuỗi các sự kiện đau buồn và khổ đau chỉ kết thúc khi một người nhận ra hạnh phúc, mãn nguyện và bình yên đích thực phải vượt quá khả năng của con người và có thể không bao giờ phụ thuộc vào những điều kiện nội tại hay ngoại tại. Đức Phật dạy rằng bốn đức tính linh thiêng của lòng yêu thương, từ bi, hoan hỉ và bình thản vốn bẩm sinh nhưng đã bị che mờ bởi những khổ đau không thể tránh khỏi được gây ra bởi 3 điều kiện cơ bản:

(1) Sự đeo đuổi không có hồi kết của chúng ta đối với những khoái lạc vật chất và tinh thần

(2) Xu hướng phản ứng của chúng ta đối với tức giận và ác cảm đối với những nỗi đau thể xác và sự thất vọng đối với nhục dục

(3) Sự thiếu hiểu biết về tính liên kết của chúng ta với tất cả các hiện tượng thể xác và tinh thần, dẫn đến một cảm giác ảo tưởng về việc có một cái tôi hay bản ngã độc lập, tự chủ và riêng biệt – thứ có thể kiểm soát số phận chính nó.

Từ góc nhìn của nhà Phật, một khi chúng ta tự tách mình ra khỏi cội nguồn của sự sống, chúng ta vì thế sẽ phớt lờ môi trường, thiếu tình yêu với tự nhiên, động vật, cỏ cây và khoáng vật. Điều này xảy đến khi chúng ta khai thác chúng để thỏa mãn những nhu cầu và ham muốn ích kỷ của bản thân cũng như khi chúng ta từ chối sự liên kết và phụ phụ thuộc lẫn nhau giữa chúng ta và chúng.

Hiện nay nhiều chuyên gia chất độc đang cố gắng để tìm câu trả lời cho vấn đề bằng cách nào mà 80.000 hoặc nhiều hơn các loại hóa chất công nghiệp được sử dụng hằng ngày kết thúc trong cơ thể của chúng ta, phá hủy cơ thể của chúng ta. Một mẫu máu của bất kì ai trên hành tinh này cũng sẽ cho thấy hàng trăm hóa chất độc hại đã tích lũy trong mô tế bào qua hành trình sống của họ – từ những gì chúng ta ăn hoặc uống, từ các hạt phân tử chúng ta hít thở, từ các loại kem hay dầu gội chúng ta bôi lên da. Một giả thuyết cho rằng kho hóa chất này kích thích viêm mãn tính và nhiều áp lực trao đổi chất khác dẫn đến các căn bệnh nguy hiểm như ung thư, tim mạch và tiểu đường.

Lòng tham

Tu tập Phật giáo giúp con người cảm nhận được sự tồn tại của họ là quan trọng hơn sự tồn tại của bất cứ ai. Nếu con người đối xử với tự nhiên như một người bạn và một người thầy, con người có thể hòa hợp với những sinh vật khác và hiểu rõ giá trị của sự liên kết của vạn vật chúng sinh. Đức Phật đã dạy con người sống giản đơn và đánh giá đúng mực vòng tuần hoàn tự nhiên của cuộc sống. Thèm muốn và tham lam chỉ đem lại bất hạnh, vì những nhu cầu về của cải vật chất sẽ chẳng bao giờ được thỏa mãn, con người sẽ chỉ luôn đòi hỏi nhiều hơn mà thôi, và do đó, sẽ đe dọa đến môi trường.

Dân Nguyễn

(Dịch từ Daily News)