Bhutan: Tiểu Sử Nhà Sư Tenzin Lekpai Dondup Giúp Hé Lộ Hiểm Họa Địa Chất Himalaya

0
1488
PGO -

Một bản viết tay của một nhà tu hành Phật giáo cách đây 300 năm đã giúp các nhà khoa học xác nhận toàn bộ chiều dài của đứt gãy Himalaya – khoảng 2.400km – có thể được tạo ra vì một trận động đất lớn.

Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy những chứng cứ cho thấy Bhutan đã từng phải hứng chịu một trận động đất với cường độ ít nhất là 7.5 đến 8.5 độ richte trong năm 1714. Trước đó, không hề có ghi chép hoạt động địa chấn nào ở nước này, nghĩa là tồn tại một khoảng trống trong hiểu biết của chúng ta về dãy núi Himalaya.

51-h01

Các dãy núi ở Bhutan. (Ảnh: Thomas Wanhoff/CC)

Himalaya là dãy núi cao nhất thế giới, được tạo thành bởi các mảng kiến tạo Ấn Độ dạt ra từ mảng kiến tạo Á Âu. Điều này đã dẫn đến những trận động đất mạnh nhất và có sức phá hủy nhất trên thế giới. Năm ngoái, một trận động đất mạnh 7.8 độ richte ở Nepal đã cướp đi mạng sống của hơn 8.500 người.

Tuy nhiên, cho đến hiện nay, liệu tất cả các mảng của vòng cung Himalaya có thể tạo ra động đất hay không vẫn còn là điều chưa được hiểu biết đầy đủ. Bhutan, nằm giữa Ấn Độ và Trung Quốc, phần lớn bị cô lập trong suốt thế kỉ vừa qua. Các nhà khoa học hiếm khi được phép nhập cảnh vào trong biên giới Bhutan để nghiên cứu địa chất của nước này và họ đã không có bản ghi chép nào liên quan đến việc Bhutan đã từng trải qua một trận động đất lớn trong vòng 500 năm qua.

Vậy nhưng, sau trận động đất mạnh 6.0 độ richte hồi năm 2009, chính phủ Bhutan đã bắt đầu cho phép các nhà khoa học đến nghiên cứu để tìm hiểu rõ hơn về các tiềm ẩn thảm họa tự nhiên. Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Geophysical Research Letters, các nhà khoa học đã có thể cho thấy Bhutan có một lịch sử bị tàn phá bởi những trận động đất.

György Hetényi và các cộng sự đã tìm thấy một cuốn tiểu sử của nhà tu hành Phật giáo nổi tiếng ở thế kỉ 18 Tenzin Lekpai Dondup. Trong cuốn ghi chép này, nhà sư đã đề cập đến trận động đất năm 1714 đã phá hủy Tu viện Gangteng. Cuốn tiểu sử cũng đề cập đến một số các dư chấn, đánh giá đó là một sự kiện trọng đại.

51-h02

Nhà tu hành Phật giáo nổi tiếng ở thế kỉ 18 Tenzin Lekpai Dondup đã giúp tái thiết lại Tu viện Gangteng sau khi nó bị phá hủy bởi trận động đất năm 1714. (Ảnh: Timothy Neesam/Flickr)

Nhóm nghiên cứu sau đó đã đào các rãnh xung quanh các dãy đứt gãy để tìm bằng chứng, nếu một mặt rãnh đã bị di chuyển theo chiều dọc thì đó chính là minh chứng của một trận động đất lớn. Những phát hiện đã cho thấy đá ở một mặt rãnh đã bị di chuyển tại một số điểm giữa năm 1642 và 1836 – xác nhận cho những gì đã được ghi chép trong cuốn tiểu sử của nhà tu hành Tenzin Lekpai Dondup.

Những phân tích sâu hơn cho thấy trận động đất có khả năng mạnh từ 7.5 đến 8.5 độ richte và nó xuất hiện đã kéo ra đến 300km của mảng đứt gãy. “Đó thực sự là một sự kiện quan trọng đã xảy ra cách đây 300 năm”, Hetényi cho biết. “Lần đầu tiên chúng tôi có thể nói, vâng, Bhutan thực sự đầy chấn động địa chất và không phải là một nơi yên ổn trong dãy Himalaya”.

Bằng việc xác nhận các trận động đất của Bhutan, các nhà nghiên cứu giờ đã có thể chỉ ra toàn bộ vòng cung Himalaya đã tạo ra những trận động đất lớn trong vòng 500 năm qua – một phát hiện sẽ giúp các chính phủ hiểu rõ hơn về những rủi ro. “Chúng tôi đưa ra một bản ghi chép đầy đủ hơn, và do vậy, có tính tiêu biểu hơn về động đất tại Bhutan, và nó giúp chúng ta tiên liệu được hiểm họa tốt hơn”, Hetényi cho hay.

Dân Nguyễn

(Dịch từ International Business Times)

Theo Pháp bảo